Badanie rentgenowskie (RTG)
Badanie rentgenowskie (RTG) jest podstawowym badaniem diagnostycznym wykorzystującym promieniowanie rentgenowskie do uzyskania obrazów wybranych części ciała. Pozwala na ocenę między innymi klatki piersiowej, układu kostno-stawowego oraz innych struktur anatomicznych zgodnie ze wskazaniami lekarza kierującego.
Badanie wiąże się z narażeniem na promieniowanie jonizujące. Każda dawka promieniowania może potencjalnie wywołać skutki biologiczne, w tym zwiększenie ryzyka chorób nowotworowych. Ryzyko to jest bardzo niewielkie, jednak niezerowe i zależne od zastosowanej dawki oraz liczby wykonywanych badań. W trakcie badania stosowane są wszystkie dostępne środki mające na celu ograniczenie dawki promieniowania do niezbędnego minimum, zgodnie z zasadą ALARA (As Low As Reasonably Achievable).
Badanie RTG jest bezbolesne, nieinwazyjne i trwa zazwyczaj od kilku do kilkunastu minut. W zależności od rodzaju badania pacjent zostaje poproszony o przyjęcie odpowiedniej pozycji stojącej, siedzącej lub leżącej. W niektórych przypadkach konieczne jest wykonanie zdjęć w kilku projekcjach.
Podczas wykonywania zdjęcia pacjent powinien pozostać nieruchomo. W przypadku badania klatki piersiowej personel może wydać polecenia, takie jak: „proszę nabrać powietrza”, „proszę wstrzymać oddech”. Jest to niezbędne do uzyskania obrazu o odpowiedniej jakości diagnostycznej. Personel medyczny przez cały czas obserwuje pacjenta z pomieszczenia sterowni i pozostaje z nim w kontakcie.
Po zakończeniu badania pacjent może powrócić do codziennych czynności, o ile lekarz nie zaleci inaczej.
Przygotowanie pacjenta do badania:
Większość badań rentgenowskich nie wymaga specjalnego przygotowania. W zależności od rodzaju badania pacjent może zostać poproszony o:
- zdjęcie odzieży i przedmiotów zawierających elementy metalowe z okolicy badanej,
- założenie odzieży jednorazowej,
- przekazanie personelowi informacji o ciąży lub jej podejrzeniu.
W przypadku niektórych badań specjalistycznych personel poinformuje pacjenta o ewentualnym dodatkowym przygotowaniu podczas rejestracji lub przed wykonaniem badania.
Przeciwwskazania:
Ciąża stanowi przeciwwskazanie względne do wykonania badania RTG. W przypadku podejrzenia lub potwierdzenia ciąży pacjentka zobowiązana jest poinformować o tym
personel medyczny przed rozpoczęciem badania. Badanie może zostać wykonane wyłącznie w uzasadnionych medycznie przypadkach, po ocenie stosunku korzyści do ryzyka.
Możliwe powikłania:
Związane z promieniowaniem:
- potencjalne uszkodzenia komórek,
- zwiększone ryzyko chorób nowotworowych,
- szczególna wrażliwość płodu, dzieci i młodzieży na promieniowanie jonizujące.
Badanie RTG nie wymaga podania środka kontrastowego, dlatego nie występują powikłania związane z jego zastosowaniem, chyba że lekarz zleci badanie specjalistyczne wymagające kontrastu.
Grupy ryzyka:
Do grup wymagających szczególnej ostrożności należą:
- kobiety w ciąży lub podejrzewające ciążę,
- dzieci i młodzież,
- pacjenci wymagający częstych badań z wykorzystaniem promieniowania jonizującego.
Alternatywne metody badania:
W zależności od wskazań klinicznych możliwe jest zastosowanie innych metod diagnostycznych, takich jak:
- badanie ultrasonograficzne (USG),
- tomografia komputerowa (TK),
- rezonans magnetyczny (MRI),
- badania medycyny nuklearnej (scyntygrafia, PET).
O wyborze najbardziej odpowiedniej metody diagnostycznej decyduje lekarz kierujący lub lekarz radiolog po uwzględnieniu wskazań medycznych oraz stanu klinicznego pacjenta.